
de Volkskrant
21 juni 2014 zaterdag
Section: Halfberliner; Blz. 5
 RONALD VELDHUIZEN
Wat wordt zoal beweerd tijdens een zonnewende? De maand waarin je wordt geboren, bepaalt je persoonlijkheid. Wat zegt de wetenschap? Kijk even verder dan de horoscoop. 
Hebt u de neiging alles te bekritiseren? Maar bent u daarnaast flexibel, sympathiek en intelligent? Niets zeggen - uw sterrenbeeld is ongetwijfeld Tweelingen. Baby's die vandaag worden geboren, delen dat sterrenbeeld en - volgens astrologen althans - later ook hetzelfde karakter. Na de zonnewende is een maand lang de beurt aan Kreeften. En zeggen astrologen: die hebben een heel ander karakter. Kreeften zijn gevoelig, liefdevol en zorgzaam. 

We vallen gelijk met de deur in huis: astrologie is kolder. Op geen enkele manier heeft de stand van sterren en planeten op iemands geboortedag directe invloed op zijn of haar persoonlijkheid. 

Waarom we er toch in blijven geloven, ontdekte psycholoog Bertram Forer in 1948. Hij stelde een tekstje op, samengesteld uit horoscopen van verschillende sterrenbeelden en vroeg bijna veertig studenten: in hoeverre herken je jezelf in deze beschrijving, op een schaal van nul tot vijf? Wat zij niet wisten, was dat de tekst voor iedereen exact hetzelfde was. Desondanks zeiden ze allemaal zichzelf erin terug te zien: de gemiddelde herkenningsscore was 4,26. Zolang een horoscoop algemene karaktertrekken beschrijft, komt hij altijd uit. 

Maakt de maand waarin je ter wereld komt dan echt helemáál geen verschil? Vooruit: toch wel. Amerikaanse baby's die bijvoorbeeld in augustus ter wereld komen, hebben vergeleken bij baby's uit juli een anderhalf keer hogere kans later een professionele honkballer te worden, ontdekte sportgoeroe John Holway, die er The Baseball Astrologer over schreef. 

Holway verklaart dat met sportkarakter en het juiste sterrenbeeld, maar de echte oorzaak is alledaagser. Bij honkbal ligt de grensdatum om mee te mogen doen aan jeugdcompetities op 31 juli, wat ertoe leidt dat augustuskinderen een heel jaar langer hebben kunnen trainen dan juli-kinderen. Daarom worden ze uiteindelijk vaker geselecteerd voor de profcompetitie. Bij Europees voetbal is de grensdatum 31 december. En jawel: spelers uit januari maken bijna twee keer zo vaak carrière als betaald voetballer dan spelers uit december. 

Buiten de sportwereld zie je dat soort afkapdatums op scholen: je krijgt dan vroege en late leerlingen. Omdat vroege leerlingen zich jonger gedragen dan late leerlingen, moeten ze vaker een schooljaar overdoen en krijgen ze bijvoorbeeld vaker de diagnose ADHD, constateert psycholoog Laura Bat-stra in het tijdschrift Medisch Contact. Dat soort gebeurtenissen heeft waarschijnlijk alsnog invloed op karakterontwikkeling. 

En dan is er toch nog één ster waarvan wetenschappers nu denken dat deze onze persoonlijkheid beïnvloedt: de zon. Uit een Britse studie blijkt dat psychiatriepatiënten met depressie of schizofrenie een iets hogere kans hebben om in januari jarig te zijn dan de gewone bevolking. De onderzoekers, die vorig jaar in het onlineblad Plos One publiceerden, vermoeden dat dit komt doordat zwangere moeders tijdens donkere winterdagen minder vitamine D aanmaken of vaker verkouden zijn. 

Dat soort factoren verandert de manier waarop de hersenen van de foetus groeien, denkt emeritus hoogleraar psychiatrie Jayanti Chotai van de Zweedse universiteit van Umeå. De seizoensvariatie in daglicht en de voedselinname veranderen volgens Chotai de manier waarop genen signaalstofjes in het brein inschakelen. Daar vindt hij verschillen: mensen met een relatief lage serotoninespiegel zijn vaker tussen februari en april geboren. Verschillen in weer andere hersenstofjes maken april- en mei-geborenen een tikkeltje avontuurlijker, aldus de hoogleraar. 

Dus ja, onderzoek wijst uit dat de maand waarin je wordt geboren invloed op je karakter kan hebben. Maar tussen de al bekende invloeden - aanleg en levenservaring - zijn de verschillen doorgaans klein, dus verwacht geen wetenschappelijke horoscopen. Er zullen altijd profvoetballers uit december komen. En avonturiers uit oktober. 

 
lllustratie Leonie Bos
